Dla miłośników literatury i IIRP – Kariery Oficerów w II Rzeczpospolitej

Niedawno na rynku polskim pojawiła się książka pod tytułem „Kariery oficerów w II Rzeczpospolitej” Bartosza Kruszyńskiego. Jeden z działaczy MP pozwolił sobie ją przeczytać i zachęca do niej kolejne osoby. Książka przedstawia losy oficerów w II Rzeczpospolitej. Nie brakuje w niej opisów zarówno konkretnych przypadków, statystyk, jak i realiów historycznych. Ku zachęceniu podano poniżej co ciekawsze cytaty.

Polacy w armiach zaborczych:

  • „Według obliczeń przyjmuje się, że w okresie 1914-1918 przez armie [zaborcze] przeszło 3 376 000 żołnierzy narodowości polskiej, 1 400 000 służyło w armii austriackiej, 1 960 000 w armii rosyjskiej, a 780 000 w niemieckiej. W poszczególnych armiach na polach bitew poległo, zmarło z ran i zaginęło w przybliżeniu 530 000 żołnierzy, z czego w armii austriackiej 220 000, w rosyjskiej 200 000, a w niemieckiej 110 00 żołnierzy.” – I.2 Rodowód Wojskowy.

 

Bieda po IWŚ:

  • „Stąd też Żeligowski zdał egzamin dojrzałości w Wilnie, na który przyszedł z pobliskich Żupran boso, a noc spędził śpiąc na ławce w ogrodzie ojców Bernandynów.” – I.2 Rodowód Wojskowy.

 

Bieda po Wojnie Bolszewickiej:

  • „Było powszechnie wiadomem, że wojsko jest tak źle płatne, że pensje nie starczają i że bez dodatków prywatnych do pensji – życie jest pełne trosk i długów”. – II.2 Trudne lata powojenne.
  • „Wszystkie rzeczy osobiste, jakie zgromadził w okresie 1918-1921, zmieściły się w walizce podręcznej i w pledzie obwiązanym paskiem. Kapitana z długim stażem frontowym nie było stać nawet na kupno cywilnego płaszcza.” – IV.1. Sytuacja materialna.

 

Różnice kulturowe pomiędzy oficerami z różnych armii zaborczych:

  • „Oficerowie z armii zaborczych reprezentowali pruski dryl, austriacki kult niekompetencji czy rosyjską biurokrację.” – I.3 Sprawa polskości i pochodzenia.

 

Wybitność polskiego oficera:

  • „Na dokonania oficerów polskich zwracali uwagę francuscy doradcy. Dla nich pewne zjawiska i zachowania w trakcie wojny były nie do zaakceptowania w armii francuskiej. Oficerowie francuscy z nieukrywanym podziwem obserwowali dowódców większych jednostek kawalerii szarżujących na czele swoich oddziałów i oficerów piechoty prowadzących swoje oddziały do ataku na bagnety. W razie potrzeby dowódcy baterii kontratakowali z karabinem w ręku na czele swoich żołnierzy w celu odzyskania utraconych dział. W trakcie zwalczania rosyjskiej piechoty polscy artylerzyści walczyli często do upadłego, strzelając ogniem na wprost na niewielkie odległości. Wielu oficerów dokonywało czynów heroicznych, zdawałoby się ponad ludzkie siły.” – I.4 Wartość służbowa oficerów.

 

Skutki zamachu stanu Józefa Piłsudskiego:

  • „Powstały dwa wrogie sobie obozy. Dawne przyjaźnie zostały zerwane, a wieloletni koledzy przestali na powitanie podawać sobie ręce.” – III.1. Wojskowy zamach stanu w maju 1926, a kariery oficerskie.
  • „W trakcie walk, według obliczeń Komisji Likwidacyjnej pod przewodnictwem gen. Lucjana Żeligowskiego, wśród wojskowych zginęło 215 osób, a 606 zostało rannych. W liczbie tej znajdowało się 25 oficerów poległych i 66 rannych. W całych zajściach majowych straty wraz z ludnością cywilną wynosiły 1299 zabitych i rannych.” – III.1. Wojskowy zamach stanu w maju 1926, a kariery oficerskie.
  • „W 1927 rozpoczęła się czystka w korpusie oficerskim. Jedne kariery zostały ścięte jak łoza szablą, inni dostali przysłowiowego „kopa w górę” i obsadzili kluczowe stanowiska w wojsku. Za zwalnianiem oficerów kryły się dwa powody. Po pierwsze, Piłsudski chciał usunąć z wojska swoich faktycznych i potencjalnych przeciwników, a zatrzymać tych lojalnych. Przeciwnicy znajdowali się głównie pośród generalicji wywodzącej się z byłych armii zaborczych. Zastosowano względem nich w wielu przypadkach bardzo brutalne metody – długi areszt, zastraszanie, pobicia, a nawet zabójstwa.” – III.1. Wojskowy zamach stanu w maju 1926, a kariery oficerskie.
  • „W latach 1926-1934 ze służby czynnej zwolniono 6032 oficerów: 496 pułkowników, 733 podpułkowników, 1236 majorów, 1787 kapitanów, 1729 poruczników oraz 51 podporuczników” – III.1. Wojskowy zamach stanu w maju 1926, a kariery oficerskie.

 

Sprawy honorowe i nadużycia:

  • „Pewna kobieta, zwróciła jednemu z oficerów (w mundurze) uwagę, że niepoprawnie się zachowuje. Oficer poczuł się obrażony i zastrzelił brata tej kobiety. Z kolei w Warszawie oficer lotnictwa za obrazę munduru zastrzelił taksówkarza.” – IV.2 Oficerowie i styl życia.
  • „Do najbardziej powszechnych przestępstw w latach 1927-1939 należały nadużycia finansowe, łapownictwo oraz kradzieże, a wśród innych przestępstw były: podrabianie dokumentów, niewykonanie rozkazu, bicie podwładnych, niespłacenie długów, pijaństwo, zdrada i szpiegostwo. W okresie tym wydalono z wojska 288 oficerów.” – IV.2 Oficerowie i styl życia.
  • „W okresie IIRP szczególnie znani z pijaństwa byli oficerowie kawalerii, lotnictwa i artylerii konnej, a jeżeli na dodatek pochodzili z armii rosyjskiej, dawało to niebezpieczne połączenie.” – IV.2 Oficerowie i styl życia.

 

TSS